استان گيلان، از استان‌هاي شمالي ايران است. كه با توجه به سرشماري سال 1390، جمعيت استان ۲٬۴۸۰٬۸۷۴ نفر اعلام شده است. اين استان، داراي مرز بين‌المللي با جمهوري آذربايجان است که از شمال به درياي خزر و کشور آذربايجان، از غرب به استان اردبيل، از جنوب به استان زنجان و قزوين و از شرق به استان مازندران محدود مي‌شود. مساحت گيلان ۱۴٬۰۴۴ کيلومترمربع و جمعيت آن طبق سرشماري سال ۱۳۹۱، ۲۴۸۰۸۷۴ نفر است.

گيلان دهمين استان پرجمعيت و بيست و هشتمين استان وسيع ايران است. تراکم جمعيت در اين استان با ۱۷۷ نفر در هر کيلومترمربع جايگاه سوم را در ايران دارد. رشت، مرکز استان گيلان دوازدهمين شهر پرجمعيت ايران، بزرگترين و پرجمعيت‌ترين شهر سه استان ايران در ساحل درياي خزر است. دومين شهر پرجمعيت گيلان، بندر انزلي بزرگترين بندر شمالي ايران است. سومين شهر پرجمعيت و پرجمعيت‌ترين شهر شرق گيلان، لاهيجان است.

طبيعت استان، پوشيده از جنگل و داراي آب و هواي معتدل و مرطوب است. اين استان شامل مناطق سرسبز شمال غربي رشته‌کوه البرز و بخش غربي کرانه‌هاي جنوبي درياي خزر است.

استان گيلان از سال ۱۳۴۴ در تقسيمات کشوري ايران به عنوان استان مستقل وارد شد. اين منطقه پيش از آن ولايت گيلان و استان يکم خوانده مي‌شد. دليل پوشش گياهي غني گيلان ممتاز بودن اقليم آن است كه اهميت جهاني دارد.

اقتصاد گيلان، بر پايه کشاورزي، دامداري، صيدماهي و پرورش زنبور عسل و کرم ابريشم استوار است. مهم‌ترين محصولات کشاورزي شامل برنج و چاي است، که در شهرهاي مختلف گيلان، از جمله لاهيجان و رودسر کشت مي‌شوند. زيتون نيز از ديگر فرآورده‌هاي زراعي است که کشت آن در شهرستان رودبار رايج است. مراکز مهم صيد ماهي عبارت‌اند از: بندر آستارا، بندر کياشهر و بندرانزلي. مهم‌ترين مراکز پرورش زنبور عسل عبارت‌اند از: اشکور بالا و پايين، عمارلو، ديلمان،آستارا و تالش. دامداري نيز در مناطق کوهپايه‌اي انجام مي‌شود. گندم و جو، بادام زميني، توتون و فندق نيز از ديگر محصولات زراعي گيلان هستند که هنوز نيز به صورت انبوه در نقاط مختلف استان کشت مي‌شوند. فعاليت تجاري با شبکه بسيار متراکم مراکز بازرگاني بسيار انبوه‌تر از داخل ايران است. مهم‌ترين ويژگي اصلي جلگه مرکز گيلان (همانند مازندران) شمار و رونق فعاليت بازارهاي هفتگي است. مراکز شهري با ده‌ها مغازه ساختار تجاري غني‌تري دارند. تنها دوتايشان، لاهيجان در شرق و انزلي در غرب وزن جمعيتي و اقتصادي بيشتري دارند اما به شدت زير سايه رشت مرکز استان قرار دارند که بر زندگي شهري در گيلان سلطه دارد.

صنعت

گيلان تقريباً هيچ منبع معدني مهمي ندارد و عمده صنايع‌اش محصولات کشاورزي را فراوري مي‌کنند: کارخانه‌هاي برنجکوبي در همه جلگه، کارخانه‌هاي چاي در لاهيجان و فومنات، کارخانه‌هاي روغن پيرامون رودبار، کارخانه‌هاي فراوري ماهي و خاويار در انزلي، کارخانه‌هاي ابريشم، تنباکو و لبنيات در رشت پراکنده‌اند. مجتمع عظيمي در ميانه دهه ۱۹۷۰ براي بهره‌برداري از منابع طبيعي چوب جنگل‌هاي انبوه غرب گيلان با نام چوکا در خليفه آباد اسالم و يک کارخانه کاغذسازي در پونل علاوه بر چند کارخانه کوچکتر چوب بري در جنوب تالش و شرق گيلان وجود دارند. جز اين بخش مبتني بر منابع منطقه‌اي همه صنايع در رشت واقع شده‌اند. شهرصنعتي رشت که با ۲۸۰ واحد صنعتي يکي از پنج شهر صنعتي بزرگ ايران است در ۱۲ کيلومتري جنوب رشت واقع شده ‌است.

در زمينه توليد برق از منابع تجديدپذير، نيروگاه‌هاي بادي منطقه رودبار و منجيل از بزرگترين مزارع بادي ايران و خاورميانه محسوب مي‌شوند. در حال حاضر ظرفيت نيروگاه بادي اين ناحيه به 8/100 مگاوات رسيده که حدود دو دهم درصد از کل توليد برق ايران است.

انرژي

با توجه به شاخص‌هاي بخش انرژي استان 6/99 درصد خانوارهای شهری و 61 درصد خانوارهای روستایی استان گیلان از نعمت گاز طبیعی برخوردار هستند. تعداد 635 هزار و 397 مشترک خانگی، تجاری و صنعتی عمده در گیلان وجود دارد كه 12هزار و 523 کیلومتر شبکه تغذیه و توزیع در این استان اجرا شده که برای آن 380 هزار و 483 عدد انشعاب نصب شده است. 988 روستا در سطح این استان زیر پوشش گاز طبیعی هستند، که تا قبل از دولت نهم فقط 249 روستای این استان گازدار بودند كه رشد قابل ملاحظه‌اي را نشان مي‌دهد، گازرسانی علاوه برداشتن مزایای زیاد برای ساکنان روستایی در بخش گردشگری نیز نوعی سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود. تعداد 620 هزار و 839 خانوار در نقاط شهری روستایی این استان دارای گاز طبیعی هستند که از این تعداد 439 هزار و 693 خانوار شهری و 181 هزار و 146 خانوار روستایی است.

کشاورزي

گيلان در زمينه توليد چاي، زيتون، فندق و بادام زميني مقام اول و به لحاظ توليد برنج مقام دوم در ايران را داراست. محصول اصلي کشاورزي تاکنون برنج بوده‌است. تقريباً همه زمين‌هاي قابل آبياري شاليزارند (بيش از ۴۰ درصد مساحت جلگه). برنجکاري در همه مناطق وجود دارد اما در دلتاي سفيدرورد بين لشت نشا و رشت و تالش دولاب شاليزار تقريباً تنها کشت موجود است. ۵۲ درصد اراضي کشاورزي گيلان به کشت برنج اختصاص دارد. تا سال ۱۳۶۱ شمسي گيلان بزرگترين توليد کننده برنج ايران بود و ۴۰ تا ۵۰ درصد توليد ملي را داشت اما در اين سال استان همجوار مازندران از آن پيشي گرفت. ۶۰ درصد توليد استان در ناحيه دلتاي سفيدرود انجام مي‌شود اما در جلگه‌هاي حاشيه‌اي غربي و شرقي توليد برنج با محصولات متنوع ديگري ترکيب شده‌است. اين ميزان توليد در گيلان به تازگي رخ داده‌است.

آموزش عالي

در گيلان، بيش از ۱۱۷ هزار دانشجو و ۹۹۰ نفر عضو هيأت علمي، در ۶۷ دانشگاه و مرکز آموزش عالي، به فعاليت آموزشي، مشغول هستند.

دانشگاه گيلان، بزرگترين دانشگاه دولتي در گيلان، جزء دانشگاه‌هاي برتر ايران است. که با ۸ دانشکده و واحدي بين‌المللي و دو پژوهشکده، با بيش از ۱۷ هزار دانشجو، از بزرگترين مراکز آموزش عالي، در ايران است. همچنين، دانشکده فني کاسپين و دانشکده فني فومن، وابسته به پرديس دانشکده‌هاي فني دانشگاه تهران، در گيلان، واقع شده‌اند.

دانشگاه آزاد اسلامي واحد لاهيجان، دانشگاه آزاد اسلامي واحد رشت و مؤسسه آموزش عالي ديلمان، از دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي غيردولتي، واقع در گيلان هستند.

بهداشت

نرخ مرگ و مير در گيلان بين سال‌هاي 1996-1991، 7 در هزار نفر و اميد به زندگي در حدود 2/64 سال (2/67 براي جمعيت شهري و 7/61 براي جمعيت روستايي) تخمين زده مي‌شود. آخرين تخمين معتبر نرخ تولد 4/31 براي مناطق شهري و 8/34 در مناطق روستايي براي هر ۱۰۰۰ نفر است. پيش‌بيني شده تا سال ۲۰۲۶ اميد به زندگي ۷۶٫۰۳ براي مردان و 05/79 براي زنان در مناطق شهري و 93/71 براي مردان و 16/75 براي زنان در مناطق روستايي باشد. دانشگاه علوم پزشکي گيلان در سال ۶۳ بنيان نهاده شد و داراي ۳ هزار و ۱۰۰ دانشجو در رده‌هاي مختلف است. گيلان داراي ۲۲ بيمارستان دولتي دانشگاهي و شش بيمارستان خصوصي بوده و ۱۲ بيمارستان دولتي جديد و دو بيمارستان خصوصي جديد نيز در آن در حال ساخت است. ۱۲۳۰ مرکز و خانه بهداشت در اين استان وجود دارند. ميزان برخورداري پزشک در استان گيلان يک در هزار نفر است. گيلان داراي ۱۴۰۰ پزشک عمومي، ۶۰۰ دندانپزشک، ۲۱۶ ماما و ۴۰۰ پزشک داروساز است.

حمل و نقل

گيلان به جز از راه دره منجيل که از طريق آزادراه به قزوين وصل مي‌شود، راه شوسه ديگري به فلات ايران ندارد. گيلان، از طريق چابکسر با استان مازندران و از طريق آستارا با جمهوري آذربايجان، و اردبيل راه زميني دارد. گيلان داراي مرز دريايي هم هست و در مسير کريدور شمال–جنوب قرار دارد. تراکم بالاي جمعيت و فاصله کم مراکز جمعيتي به گيلان موقعيت ممتازي در زمينه حمل و نقل بخشيده ‌است.

فرودگاه بين‌المللي سردار جنگل رشت در ۷ کيلومتري جاده رشت به انزلي با مساحت کل ۲۲۰ هکتار فرودگاه اصلي گيلان و بزرگترين فرودگاه شمال ايران است و در رتبه سيزدهم فرودگاه‌هاي ايران قرار دارد. اين فرودگاه در هفته ۶۶ پرواز به ۱۳ مسير پروازي از جمله تهران، شيراز، عسلويه، اصفهان، کيش، مشهد، اهواز، بندرعباس، بغداد، نجف، مدينه، جده و استانبول دارد. حمل و نقل جاده‌اي در گيلان از سه زير بخش حمل و نقل کالا، مسافر و بين‌المللي تشکيل شده‌است. حمل و نقل مسافر عمومي جاده‌اي بين شهري با استفاده از اتوبوس، ميني‌بوس و سواري کرايه انجام مي‌شود. 1/4 درصد ناوگان حمل و نقل کالاي کشور در گيلان فعال‌اند. مراکز عمده حمل و نقل بين‌المللي گيلان شهرستان‌هاي انزلي و آستارا هستند.

نخستين راه‌آهن در گيلان در سال ۱۹۱۴ توسط خوشتارياي روس، از پير بازار به رشت به طول ۹ کيلومتر کشيده شد. عمليات اجرايي پروژه راه آهن گيلان (قزوين، رشت، انزلي) به طول ۲۰۵ کيلومتر در سال ۱۳۸۱ شروع شد و هم اکنون در حال پيشرفت است.