برندسازی، ساماندهی و بستهبندی برنج ایرانی
از ۴ سال پیش، خوشه صنعتی شالیکوبی فضایی با هدف نشان(برند)سازی، ساماندهی بستهبندی و کیفیت برای تولیدکنندگان ایجاد کرده است. بنابراین با تحقق این اهداف اگر برنج ایرانی به صورت موردی آلوده باشد صاحب برند تولیدکننده و عرضهکننده محصول، پاسخگو خواهند بود. زمانی در گذر از هر معبری عطر و بوی برنج ایرانی شامهنوازی میکرد تا آنکه پای برنجهای از الک گذشته، یکدست و آسانپز جای خود را در بازار و آشپزخانههای ایرانی باز کرد و در پی آن تقاضا برای خرید برنج گیلانی کاهش یافت، به دنبال آن تولیدکنندگان نیز نسبت به کشت انواع برنجهای داخلی بیمیل و بیرغبت شدند و درنهایت ویلاهای بیهدف در شالیزارهای پراکنده استان گیلان قد کشیدند چراکه پس از کاهش تقاضا، درخواست تغییر کاربری شالیزارها فراگیر شد.
با پیگیریهایی که از سوی مسئولان انجام شد اجرای طرح نشان(برند)سازی برنج ایرانی از سال ۹۴ در دستور کار قرار گرفت. هدف اصلی آن نیز جلوگیری از عرضه برنجهای آلوده تقلبی به نام برنج ایرانی، برندسازی برنجهای موجود در بازار ایران با کد رهگیری و گواهی سلامت وزارت بهداشت است؛ بنابراین از این پس هر محموله برنج وارداتی با کد رهگیری و برند مشخص به کشور وارد و در بازار عرضه میشود.
ضمن آنکه اگر برنج ایرانی به صورت موردی آلوده باشد این امر به نام همه برنجهای ایرانی و تولید ملی تمام نشده و هر یک از کارخانههای شالیکوبی به عنوان صاحب برند تولیدکننده و عرضهکننده محصول، خود پاسخگو و مدافع حقوق خودشان خواهند بود.
پرفروشی نشان با تداوم کیفیت
طهمورث لاهوتی، مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی گیلان به صمت میگوید: مصرفکننده وقتی به خرید میرود اول به تبلیغات توجه میکند و اگر نشان کالایی آشنا به نظر بیاید آن را انتخاب میکند. اما تولیدکنندگان برای حفظ بازار و توسعه متقاضیان باید پس از شناساندن نشان خود به تداوم کیفیت اهمیت دهند تا نشان یا برند خود را پرفروش کنند.
او با تاکید بر اینکه در توسعه بستهبندی برنج، افزایش فروش بازار داخلی مد نظر است و کمتر بازارهای خارجی در هدف قرار دارد، میافزاید: توسعه خوشههای صنعتی در حوزه معاونت صنایع کوچک در دستور کار قرار گرفت که شامل خوشه صنعتی شالیکوبی نیز میشود و هدف اصلی آن نشان(برند)سازی، ساماندهی بستهبندی و کیفیت بود. درحالحاضر واحدهایی که عضو خوشه هستند با آزمایشگاه متمرکزی که برای اعضا ایجاد شده است وضعیت بهتری دارند و در مقایسه با ۴ سال گذشته به لحاظ کیفیت، بستهبندی و بازاریابی رشد بیشتری داشتهاند.
لاهوتی ادامه میدهد: کارخانههای شالیکوبی از شرق تا غرب استان گیلان پراکنده هستند. در برخی روستاها نیز واحدهایی هستند که فرآیند شالیکوبی تا بستهبندی را با روند سنتی انجام میدهند اما همین واحدها نیز به سمت صنعتی شدن و توسعه در حال حرکت هستند.
با برگزاری تورهای صنعتی و ایجاد آزمایشگاهها و هزینه کردشان میتوان در توسعه آنها مشارکت کرد.
او یادآوری میکند: اکنون تنها واحد صنعتی و برند مطرح در استان گیلان، برند یا نشان برنج گلستان است که با بنیه علمی و ارتباطی، علاوه بر توفیق فروش داخلی در فروش خارجی نیز اقداماتی در دست انجام دارد.
بسترسازی برند برنج گیلانی از بخش کشاورزی
مجید زیرک، معاون بازرگانی سازمان صنعت، معدن و تجارت استان گیلان در گفتوگو با صمت میگوید: در جلسه کارگروه تنظیم بازار نماینده اداره جهاد کشاورزی گیلان درباره استفاده از برنجهای وارداتی در کیسههایی با نام برنج ایرانی با نامی خاص گفت که از آن نمونهبرداری شده اما هنوز نتیجه آزمایش مشخص نشده است.
او با اشاره به اینکه پرفروشترین نوع برنج در استان گیلان برنج هاشمی است اما انواع مرغوب دیگر از جمله صدری، دمسیاه و علی کاظمی نیز وجود دارد، میافزاید: سازمان صنعت، معدن و تجارت استان گیلان میتواند از طریق مشارکتدادن اتحادیههای زیرمجموعه و حمایت آنها در بحث نشان(برند)سازی موثر حرکت کند.
اما در واقع باید بحث نشان(برند)سازی را از حوزه کشاورزی شروع کرد و اقدامات زیربنایی را در بحث بذرها و تجمیع اراضی انجام داد که نیازمند منابع نقدینگی است. اگرچه اکنون قیمت تمامشده برنج گیلانی بالاست اما با تجمیع اراضی و مکانیزاسیون در کشت برنج، درنهایت قیمت تمامشده نیز کاهش مییابد.
در گیلان یک کارخانه دیگر نیز اقداماتی برای بستهبندی انواع برنج قهوهای سبوسدار و برنج سفید شروع کرده اما هنوز گسترده نشده است، گروههایی برنج را در قالبهای مخلوط و... وارد بازار کردهاند و در این مرحله است که نشان(برند)سازی در این رابطه تاثیرگذار و بسیار مهم است.
توانمندی بخش خصوصی در نشان(برند)سازی
جلالالدین محمد شکریه، رییس اتاق اصناف گیلان در گفتوگو با صمت، نشان(برند)سازی را در رونق فروش داخلی موثر دانست اما به نحوی که بخش خصوصی بتواند توانمند عمل کند.
اگر بخش خصوصی به صورت توانمند در عرصه نشان(برند)سازی وارد شود علاوه بر رغبت کشاورزان در تولید، در میزان فروش داخلی نیز میتوان جایگاه برنج داخلی را ارتقا داد.
درواقع در شناساندن و حفظ بازار برنج داخلی غفلت شده و در این غفلت برنج وارداتی جایگاه خود را در بازار توسعه داده است اما بدتر از آن استفاده از نام برنج ایرانی بود.
او تصریح میکند: هر چند میزان تولید برنج استان گیلان کفاف تولید داخلی را نمیدهد اما در عین حال ظرفیت صادرات را نیز دارد.
درواقع یکدستی برنجهای وارداتی و بستهبندی زیبای آن موجب شد جای خود را در سفره مردم باز کنند اما برنجهای استان گیلان به صورت فله توسط تاجران خریداری میشود و در برخی موارد نیز بینام در بازار عرضه میشود که این موارد موجب شد برنج ایرانی در بازار گوشهگیر شود.
هماکنون گردش مالی واردات برنج کشور سالانه بیش از ۲ میلیارد دلار است که اگر فقط ۱۰ درصد از این گردش مالی به حوزه دانش فنی و فناوری تولید برنج اختصاص یابد تحولی عظیم در این حوزه به وجود میآید.
ایران قبلا صادرکننده برنج بود و حتی برنج ایران به عربستان نیز صادر میشد اما بعد از جنگ تحمیلی تاکنون، ایران نتوانسته صادرات برنج داشته باشد و عمدتا واردکننده برنج بوده است.
درحالحاضر بیشترین حجم واردات از کشور هند و در حدود ۱۰۰ میلیون تن در سال است که شامل ۹۰ درصد برنج تولیدی کشور هند است.
اولین سایت تخصصی تجارت برنج در شمال کشور